Conditionering

Operante conditionering

Klassieke conditionering legt een verband tussen twee stimulansen. De hond hoeft hierbij niet zelf iets te doen, behalve het verband leren. Operante conditionering legt een verband tussen een gedrag en een gevolg. De hond moet hiervoor in actie komen, hij moet wat doen en daarmee leren wat zijn ge-drag uitlokt.
Bij elk gedrag wat de hond vertoont zijn er 4 mogelijke consequenties:

Consequenties moeten direct volgen of duidelijk verbonden zijn aan het gedrag. Bij mensen kun je het verband tussen de consequentie en het gedrag uitleggen, zelfs als daar enige tijd tussen zit. Je komt bijvoorbeeld een vriend zeggen dat hij een dineetje van je tegoed heeft, omdat hij je heeft geholpen met de verhuizing, of een ouder legt zijn kind uit dat hij bijles gaat krijgen vanwege zijn slechte cijfers. Met heel jonge kinderen en dieren kun je het verband tussen de consequentie en het gedrag niet uitleggen. De consequentie moet direct op het gedrag volgen.

Top

Positief en negatief

De technische termen voor "beginnen of gepresenteerd worden" is positief, omdat er iets aan de omgeving van het dier wordt toegevoegd. Die voor "eindigen of weggenomen worden" is negatief omdat er iets uit de omgeving van het dier wordt weggehaald. Positief en negatief hebben hier dus een andere betekenis dan aangenaam of onaangenaam. Ze verwijzen meer naar of de hond wel of niet een "prikkel" krijgt toegediend. Een prikkel is iets dat hij met zijn zintuigen kan waarnemen, bijvoorbeeld: stemgeluid ("Braaf", "Foei"), geluid (knal, vallende sleutelbos), zicht (ander hond komt in beeld), smaak (iets lekkers).

Positief en negatief betekenen dan:

Top

Bekrachtigers en straf

Alles dat een gedrag doet toenemen, sterker maakt of vaker doet voorkomen heet een bekrachtiger. Vaak zal een dier "iets goeds beginnen" of "iets slechts beŽindigen" als de moeite waard beschouwen, en zal het gedrag gaan herhalen wat dit veroorzaakt. Als de hond bij het openen van de koelkast een stuk kaas vindt (= iets goed beginnen), zal hij de koelkast vaker proberen te openen. Maar ook: als de hond door blaffen de postbode wegjaagt (= wegjagen rare man = iets slechts beŽindigen), zal hij meer gaan blaffen bij de deur. Zo wordt het gedrag versterkt ofwel bekrachtigd.

Alles wat een gedrag vermindert, wat het minder vaak doet voorkomen of afzwakt, heet een straf. "Iets goeds beŽindigen" of "iets slechts beginnen" is de moeite waard om te ontwijken. Gedrag wat dit veroorzaakt zal niet herhaald worden. Als trekken aan de riem ervoor zorgt dat de hond stilstaat (=iets goeds, nl. naar het bos gaan, beŽindigt), dan zal hij minder gaan trekken. Of als het openen van een deur ervoor zorgt dat hij een bak water over zich heen krijgt (=iets slechts begint), dan zal hij de deur niet meer openen.

Als je deze termen toepast bij de 4 consequenties van gedrag, dan krijg je:

Denk er aan dat deze termen alleen van toepassing zijn op dingen die daadwerkelijke effect op het betreffende gedrag hebben. Ze moeten het gedrag verminderen of versterken om als straf of bekrachtiger benoemd te kunnen worden. Plezier dat als beloning bedoeld is maar dat een gedrag niet laat toenemen is geen bekrachtiger. Omgekeerd is straf geen straf als het gewenste gedrag niet vermindert of ophoudt.

In een schema:

  BEKRACHTIGING
(gedrag neem toe)
STRAF
(gedrag neemt af)
POSITIEF
(iets toedienen)
Positieve bekrachtiger

(iets toegevoegd
doet het gedrag toenemen)
Positieve straf

(iets toegevoegd
doet het gedrag afnemen)
NEGATIEF
(iets wegnemen)
Negatieve bekrachtiger

(iets verwijderen
doet het gedrag toenemen)
Negatieve straf

(iets verwijderen
doet het gedrag afnemen)

Als je het schema bekijkt dan zie je dat het aan de waarneming van de hond ligt, waar je in het sche-ma zit en dus hoe je het gedrag kunt benoemen.

Bijvoorbeeld: je kunt een hond aaien als hij naast je gaat zitten.

Je moet dus de zaak vanuit de hond bekijken.

Bedenk verder dat je, als je voor je gevoel niet met de hond bezig bent, hem toch dingen kunt leren. Bijvoorbeeld:

Top

Laatst gewijzigd op:

Deze pagina is onderdeel van de Hondenvraagbaak